Thực trạng và sự cần thiết xây dựng mô hình
Trường TH&THCS Lý Thường Kiệt đóng trên địa bàn xã Hiệp Đức, thành phố Đà Nẵng hiện có 32 cán bộ, viên chức, người lao động và 234 học sinh. Đây là địa bàn còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế - xã hội, đời sống của một bộ phận nhân dân còn hạn chế. Trong tổng số học sinh toàn trường hiện có khoảng 08 học sinh thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo; 15 học sinh mồ côi cha hoặc mẹ và nhiều học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác. Nhiều em sống trong gia đình thiếu sự chăm sóc đầy đủ do cha mẹ đi làm ăn xa, ly hôn hoặc phải nương tựa vào ông bà, người thân. Những khó khăn về vật chất và tinh thần ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình học tập, rèn luyện và phát triển toàn diện của học sinh.
Trước thực tế đó, Chi bộ nhà trường xác định việc chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn không chỉ là nhiệm vụ giáo dục mà còn là trách nhiệm chính trị của tổ chức đảng. Đây cũng là việc làm thiết thực nhằm cụ thể hóa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng những hành động cụ thể, góp phần thực hiện mục tiêu “Không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau”.
Cách làm
Chi bộ nhà trường xác định vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng là yếu tố quyết định thành công của mô hình. Đồng chí Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng nhà trường trực tiếp chỉ đạo, theo dõi và tổ chức thực hiện; đồng thời là cầu nối quan trọng trong việc huy động các nguồn lực xã hội hóa chăm lo học sinh khó khăn; đồng thời chủ động kết nối với các tổ chức, doanh nghiệp, cựu học sinh và các nhà hảo tâm trong và ngoài địa phương nhằm huy động nguồn lực chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Chính vì vậy, đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong toàn thể cán bộ, đảng viên, giáo viên, nhân viên và phụ huynh học sinh.
Chi bộ chỉ đạo nhà trường thường xuyên rà soát, nắm bắt hoàn cảnh của từng học sinh; lập danh sách theo dõi, phân loại mức độ khó khăn để có giải pháp hỗ trợ phù hợp. Việc hỗ trợ được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và đúng nhu cầu thực tế.
Đồng thời, nhà trường phát động nhiều phong trào giàu ý nghĩa nhân văn như “Nuôi heo đất vì bạn xứng đáng”, “Xuân chia sẻ - Tết yêu thương”, vận động học bổng, nhận đỡ đầu học sinh khó khăn, hỗ trợ bảo hiểm y tế, phương tiện đến trường và đồ dùng học tập.
100% cán bộ, đảng viên, giáo viên, nhân viên tham gia các hoạt động hỗ trợ học sinh khó khăn bằng nhiều hình thức khác nhau. Thông qua đó đã phát huy được sức mạnh đoàn kết của tập thể sư phạm, phụ huynh và cộng đồng xã hội trong việc chăm lo cho học sinh yếu thế.
Hiệu quả của mô hình
Trong năm học 2025-2026, thông qua mô hình “Dân vận khéo vì học sinh thân yêu”, Chi bộ nhà trường đã lãnh đạo, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa với tổng giá trị hơn 353 triệu đồng, 285 suất quà, sách vở, đồ dùng học tập… để chăm lo, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Đây là nguồn lực quan trọng góp phần giúp nhiều học sinh vượt qua khó khăn, tiếp tục học tập và rèn luyện. Đặc biệt, nhà trường tiếp nhận và trao các nguồn học bổng với tổng trị giá 33.000.000 đồng từ Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam, học bổng DR. ALAN L. BROOKS, học bổng “Thắp sáng niềm tin”, chương trình “Hiệp Đức nghĩa tình”, “Hiệp Đức tình người” và nhiều nguồn hỗ trợ khác.
Thông qua các phong trào “Xuân chia sẻ - Tết yêu thương”, “Nuôi heo đất vì bạn xứng đáng” và các hoạt động vận động nguồn lực xã hội hóa, nhà trường đã trao 53 suất quà Tết với tổng trị giá hơn 10 triệu đồng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, góp phần động viên các em vươn lên trong học tập và cuộc sống. Bên cạnh đó, nhà trường tiếp nhận và trao tặng 21 chiếc xe đạp cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn; phối hợp trao dụng cụ học tập và nhiều phần quà thiết thực khác với tổng trị giá hơn 37 triệu đồng. Đồng thời vận động và trao tặng 05 thẻ bảo hiểm y tế cho học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo và có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Không chỉ dừng lại ở các hình thức hỗ trợ ngắn hạn, mô hình còn tạo được sự đồng hành lâu dài đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Trong năm học, nhà trường đã vận động nhận đỡ đầu 01 học sinh với mức hỗ trợ 300.000 đồng/tháng để nuôi dưỡng, học tập đến hết lớp 12; đồng thời kết nối nhận đỡ đầu 10 học sinh có hoàn cảnh khó khăn với mức hỗ trợ 200.000 đồng/học sinh/tháng trong năm học. Đặc biệt, thông qua sự kết nối của nhà trường và các nhà hảo tâm, em Nguyễn Thị Tường Vy được nhận hỗ trợ đỡ đầu trong suốt 03 năm học THPT với tổng kinh phí 18.000.000 đồng. Những sự hỗ trợ thường xuyên này không chỉ giúp các em giảm bớt khó khăn về vật chất mà còn tiếp thêm động lực, niềm tin để yên tâm học tập, rèn luyện và vươn lên trong cuộc sống.
Tính mới và khả năng lan tỏa của mô hình
Điểm mới nổi bật của mô hình là sự kết hợp chặt chẽ giữa công tác dân vận với nhiệm vụ giáo dục dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Chi bộ. Thay vì hỗ trợ mang tính thời điểm, mô hình đã xây dựng được cơ chế vận động và kết nối nguồn lực thường xuyên, liên tục và bền vững. Mô hình không chỉ hỗ trợ vật chất mà còn chú trọng giáo dục đạo đức, lòng nhân ái, tinh thần sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng cho học sinh. Thông qua các hoạt động gây quỹ, thiện nguyện và giúp đỡ bạn bè có hoàn cảnh khó khăn, học sinh được trải nghiệm thực tế, hình thành ý thức trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.
Giá trị lớn nhất mà mô hình mang lại là niềm tin, động lực và cơ hội học tập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Từ sự quan tâm của Chi bộ, nhà trường và cộng đồng, nhiều học sinh vượt qua mặc cảm, tự tin hơn trong học tập và cuộc sống; nhiều em tiếp tục được đến trường, nuôi dưỡng ước mơ và khát vọng vươn lên; 100% học sinh thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, học sinh mồ côi và học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được quan tâm, hỗ trợ kịp thời; không có học sinh bỏ học vì hoàn cảnh kinh tế; tỷ lệ chuyên cần của học sinh được hỗ trợ đạt 100%; 100% học sinh được hỗ trợ có kết quả rèn luyện đạt mức Tốt và Khá.
Đặc biệt, mô hình đã lan tỏa mạnh mẽ của tinh thần nhân ái trong nhà trường. Từ cán bộ, đảng viên, giáo viên, nhân viên đến phụ huynh và học sinh đều tích cực tham gia các hoạt động sẻ chia vì học sinh khó khăn. Nhiều giáo viên tự nguyện giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh đặc biệt; nhiều học sinh tham gia các hoạt động gây quỹ, tiết kiệm tiền ăn sáng để hỗ trợ bạn đến trường. Qua đó hình thành môi trường giáo dục giàu tính nhân văn, nơi mỗi học sinh đều cảm nhận được sự quan tâm, yêu thương và trách nhiệm của cộng đồng.
Bài học kinh nghiệm
Vai trò lãnh đạo của Chi bộ và trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu là yếu tố quyết định thành công của mô hình. Công khai, minh bạch trong khảo sát đối tượng, tiếp nhận và sử dụng nguồn lực là điều kiện quan trọng để tạo dựng niềm tin đối với phụ huynh, nhân dân và các nhà hảo tâm. Phát huy hiệu quả mối quan hệ Nhà trường - Gia đình - Xã hội nhằm huy động sức mạnh tổng hợp trong chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Kết hợp hài hòa giữa hỗ trợ vật chất với động viên tinh thần, giáo dục ý chí vươn lên cho học sinh yếu thế.
Khả năng nhân rộng mô hình
Từ những kết quả đạt được, có thể khẳng định mô hình “Dân vận khéo vì học sinh thân yêu” có tính khả thi cao và hoàn toàn có thể triển khai tại các cơ sở giáo dục có điều kiện tương đồng, đặc biệt là các trường thuộc khu vực nông thôn, miền núi và vùng còn nhiều khó khăn.
Thành công của mô hình cho thấy khi phát huy tốt vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng, sự đồng thuận của tập thể sư phạm và sự chung tay của cộng đồng thì mọi nguồn lực xã hội đều có thể được khơi dậy để chăm lo học sinh yếu thế. Với tính nhân văn sâu sắc, hiệu quả thiết thực và sức lan tỏa mạnh mẽ, mô hình “Dân vận khéo vì học sinh thân yêu” không chỉ là điểm sáng trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh mà còn góp phần xây dựng môi trường giáo dục hạnh phúc, nhân văn, nơi không học sinh nào bị bỏ lại phía sau.