Không để hoàn cảnh trở thành giới hạn
Có những ngôi trường khi nhìn từ bên ngoài, người ta dễ nhận thấy trước hết những khó khăn của địa bàn. Nhưng cũng có những ngôi trường khiến người ta nhận ra một điều khác: hoàn cảnh có thể tạo ra điểm xuất phát khác nhau, nhưng không nhất thiết quyết định điểm đến của một tập thể. Trên địa bàn một xã miền núi, Trường THCS Phan Bội Châu vẫn ngày ngày nối dài hành trình gieo chữ. So với những ngôi trường ở khu vực thuận lợi của thành phố, điều kiện tổ chức các hoạt động giáo dục, cơ hội tiếp cận những sân chơi lớn hay môi trường để học sinh trải nghiệm, cọ xát vẫn còn những khoảng cách nhất định. Nhưng khoảng cách về địa lý và điều kiện ấy không trở thành lý do để nhà trường thu mình trong giới hạn vốn có. Ngược lại, từ chính điểm xuất phát còn nhiều khó khăn, Phan Bội Châu từng bước tìm cách mở rộng không gian học tập, trải nghiệm và phát triển cho học sinh. Mỗi sân chơi mới, mỗi cuộc thi, mỗi lần bước ra khỏi địa bàn không chỉ là một cơ hội thử sức, mà còn là một lần thầy và trò tự đặt mình trước những yêu cầu cao hơn để trưởng thành. Và những bước chân đang ngày một đi xa hơn. Olympic Tiếng Anh thành phố Đà Nẵng ghi nhận học sinh Phan Bội Châu với Giải Ba toàn đoàn; cuộc thi Trưng bày sản phẩm STEM thành phố Đà Nẵng gọi tên nhà trường ở vị trí Giải Nhất. Trên sân chơi thể thao học sinh thành phố, những tấm huy chương là kết quả của những tháng ngày miệt mài rèn luyện. Ở kỳ thi học sinh giỏi lớp 9 cấp thành phố, nhiều học sinh tiếp tục đạt các giải Nhất, Nhì, Ba ở các môn học khác nhau. Những con số ấy là những dấu mốc đáng ghi nhận. Nhưng nếu chỉ nhìn vào thành tích, câu chuyện về Phan Bội Châu rất dễ bị thu hẹp thành một bảng thành tích quen thuộc trong giáo dục. Điều đáng nói hơn nằm ở phía sau những kết quả ấy. Đó là một quá trình tích lũy từ từng giờ dạy, từng buổi tập, từng ý tưởng được khơi lên, từng học sinh được động viên để tin rằng mình có thể làm được nhiều hơn.
Hình ảnh học sinh tham gia và được giải Ba tại hội thi Olympic Tiếng Anh thành phố Đà Nẵng
Ảnh: Trường THCS Phan Bội Châu
Học sinh trường THCS Phan Bội Châu xã Hiệp Đức nhận giải nhất tại cuộc thi Trưng bày sản phẩm STEM thành phố Đà Nẵng
Ảnh: Trường THCS Phan Bội Châu
Khi nghị quyết đi vào lớp học
Làm thế nào để những học sinh xuất phát từ một địa bàn miền núi có thể tự tin bước vào những sân chơi chung của thành phố? Làm thế nào để một ngôi trường không có nhiều lợi thế về điều kiện vẫn tạo được cho học sinh những cơ hội tương xứng để học tập, trải nghiệm và phát triển? Câu trả lời không nằm ở một cá nhân, càng không phải kết quả của một mùa thi. Đó là kết quả của một quá trình tạo dựng môi trường giáo dục, trong đó chi bộ giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo, đội ngũ đảng viên giữ vai trò nêu gương, cán bộ quản lý tổ chức thực hiện, giáo viên trực tiếp truyền lửa và học sinh là những người biến những cơ hội được trao thành kết quả bằng chính sự nỗ lực của mình.
Ở Phan Bội Châu, xây dựng Đảng trong nhà trường không được đặt tách rời khỏi nhiệm vụ chuyên môn. Bởi với một ngôi trường, nghị quyết chỉ thực sự có sức sống khi được cụ thể hóa thành những việc làm trong từng tổ chuyên môn, từng tiết học, từng hoạt động giáo dục và trong cách mỗi cán bộ, đảng viên thực hiện trách nhiệm của mình.
Đảng viên không chỉ là người nói trước trong cuộc họp, mà phải là người làm trước trong công việc.
Từ nhận thức ấy, vai trò nêu gương không nằm ở những khẩu hiệu lớn, mà được thể hiện bằng những điều cụ thể: trách nhiệm với học sinh, tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, sự chủ động trước những yêu cầu mới của giáo dục và sự sẵn sàng dành thêm thời gian, công sức cho những học sinh có năng lực nhưng cần được phát hiện, bồi dưỡng. Một giờ phụ đạo thêm. Một buổi tập luyện sau giờ học. Một sản phẩm STEM được giáo viên cùng học sinh chỉnh sửa nhiều lần. Một học sinh còn rụt rè được thầy cô động viên bước lên sân khấu, bước vào phòng thi hay thử sức ở một sân chơi mới. Những việc tưởng như rất nhỏ ấy, khi được thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm và sự kiên trì của cả tập thể, lại tạo nên những chuyển động lớn.
Hình ảnh Bí thư chi bộ Lê Thị Tâm tặng giấy khen cho học sinh tham gia lĩnh vực mới
Tiếng Anh trên internet đạt giải nhì cấp thành phố
Ảnh: Trường THCS Phan Bội Châu
Không đứng một mình trên hành trình đổi mới
Sự chuyển mình của một ngôi trường không thể chỉ trông chờ vào nội lực của nhà trường. Với Phan Bội Châu, hành trình ấy còn có sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự quan tâm của các tổ chức xã hội và sự khích lệ của Hội Khuyến học xã Hiệp Đức. Trong điều kiện của một địa bàn miền núi, sự quan tâm ấy càng có ý nghĩa. Đó là việc tạo điều kiện để nhà trường thực hiện nhiệm vụ giáo dục; là sự chia sẻ với những khó khăn của đội ngũ; là sự quan tâm đến học sinh và những hoạt động hướng tới việc mở rộng cơ hội học tập, rèn luyện cho các em. Nếu nhà trường là nơi trực tiếp gieo những hạt giống tri thức, thì sự đồng hành của địa phương và cộng đồng chính là nguồn đất, nguồn nước và sự tiếp sức để những hạt giống ấy có thêm điều kiện nảy mầm. Trong hành trình đó, Hội Khuyến học xã giữ một vai trò không thể xem nhẹ. Những phần quà, những lời động viên, sự ghi nhận đối với học sinh có thành tích hay những trường hợp còn khó khăn có thể không phải lúc nào cũng lớn về vật chất, nhưng lại mang một giá trị khác: cho học sinh thấy rằng nỗ lực của mình được cộng đồng nhìn nhận và trân trọng. Đôi khi, với một đứa trẻ, một lời động viên đúng lúc có thể tạo thêm niềm tin để em tiếp tục cố gắng. Và khi sự động viên ấy được nối từ gia đình, nhà trường, chính quyền đến cộng đồng, việc học không còn là câu chuyện riêng của mỗi học sinh hay mỗi người thầy. Đó trở thành trách nhiệm chung đối với tương lai của một thế hệ.
Ở một trường học, xây dựng Đảng vì thế không chỉ được nhìn trong những cuộc họp chi bộ hay những nội dung được ghi trong nghị quyết. Giá trị của một chi bộ còn được kiểm chứng bằng khả năng biến chủ trương thành hành động, biến trách nhiệm của người đảng viên thành ảnh hưởng tích cực đối với đồng nghiệp và học sinh.
Đó cũng là tinh thần mà Đảng ủy xã Hiệp Đức đặt ra khi triển khai hưởng ứng Giải Búa liềm vàng: các chi bộ, cơ quan, đơn vị được yêu cầu chủ động phát hiện những mô hình hay, cách làm sáng tạo, những tập thể, cá nhân điển hình trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, từ đó đầu tư xây dựng những tác phẩm có tính phát hiện, sức lan tỏa và giá trị thực tiễn.
Hình ảnh lãnh đạo nhà trường và học sinh trường THCS Phan Bội Châu được UBND xã Hiệp Đức
tặng giấy khen về việc đã đạt thành tích trong giải thể thao học sinh cấp Thành phố.
Ảnh: Gia Phúc
Nhìn từ Trường THCS Phan Bội Châu, câu chuyện ấy hiện lên trước hết ở vai trò của người đứng đầu.
Trong một tập thể, người đứng đầu không chỉ là người giữ vị trí cao nhất trong sơ đồ tổ chức. Quan trọng hơn, đó là người tạo ra hướng đi, giữ nhịp vận động và góp phần hình thành cách nghĩ, cách làm của tập thể. Ở Trường THCS Phan Bội Châu, hình ảnh ấy gắn với cô giáo Lê Thị Tâm – Hiệu trưởng, Bí thư Chi bộ nhà trường. Hai vai trò đứng cạnh nhau cho thấy một yêu cầu đặc biệt: người đứng đầu nhà trường đồng thời là người đứng đầu tổ chức Đảng trong trường học. Vì thế, câu chuyện về lãnh đạo nhà trường không thể tách rời câu chuyện về xây dựng Đảng; câu chuyện về xây dựng Đảng cũng không thể đứng ngoài những vấn đề cụ thể của giáo dục. Với những đóng góp trong công tác, cô Lê Thị Tâm được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.
Một phần thưởng cấp Nhà nước có thể là dấu mốc đáng trân trọng trong hành trình công tác của một nhà giáo. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở tấm Huân chương, câu chuyện về một người đứng đầu vẫn chưa được kể hết. Điều đáng quan tâm hơn là giá trị của sự nêu gương được tiếp nối như thế nào trong một tập thể. Bởi một hiệu trưởng có thể định hướng cho nhà trường, nhưng không thể một mình tạo nên một môi trường giáo dục. Một bí thư chi bộ có thể xác lập tinh thần trách nhiệm, nhưng để tinh thần ấy trở thành sức mạnh chung, nó phải được chuyển hóa thành hành động của từng cán bộ, đảng viên, giáo viên và lan tới học sinh. Đó chính là điểm giao nhau giữa công tác xây dựng Đảng và nhiệm vụ giáo dục.
Hình ảnh cô giáo Lê Thị Tâm-Bí thư chi bộ, Hiệu trưởng trường THCS Phan Bội Châu vinh dự được
Chủ tịch nước tặng Huân chương lao động hạng ba về việc đã có thành tích xuất sắc
trong công tác góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc
Ảnh: Gia Phúc
Hình ảnh Lãnh đạo trường THCS Phan Bội Châu trao tặng những chiếc chăn ấm được kêu gọi từ các mạnh thường quân
cho các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong dịp Hội trại “Sắc Xuân Khát Vọng- Tiến Bước Lên Đoàn”
Ảnh: Trường THCS Phan Bội Châu
Từ người đứng đầu đến những đảng viên đứng trong lớp học
Nếu người đứng đầu tạo ra hướng đi thì đội ngũ đảng viên chính là những người đưa tinh thần ấy đến gần hơn với đời sống hằng ngày của nhà trường. Một đảng viên trong trường học trước hết vẫn là một nhà giáo. Họ đứng trên bục giảng, chuẩn bị bài, hướng dẫn học sinh, đồng hành với những em còn hạn chế, động viên những em có năng khiếu, tổ chức hoạt động và giải quyết những công việc tưởng như rất bình thường của nghề giáo. Nhưng chính trong những điều bình thường ấy, vai trò nêu gương lại có cơ hội được nhìn thấy rõ nhất.
Bởi học sinh không chỉ học từ sách giáo khoa. Các em còn học từ thái độ của người thầy trước một khó khăn, từ cách người giáo viên kiên trì với một học sinh chưa tiến bộ, từ sự nghiêm túc khi chuẩn bị một giờ dạy, từ cách một người thầy tự học để không bị bỏ lại trước những thay đổi của giáo dục. Một đảng viên làm tốt công việc của mình chính là một cách cụ thể hóa vai trò nêu gương. Và khi nhiều người cùng làm tốt phần việc của mình, sức mạnh ấy không còn thuộc về cá nhân mà trở thành văn hóa của tập thể.
Ở Phan Bội Châu, sự chuyển động ấy đang được nhìn thấy qua chính những người trẻ trong đội ngũ. Đồng chí Nguyễn Thị Thật Vinh, Tổng phụ trách Đội, là một trong những gương mặt như vậy. Cô được công nhận Nhà giáo trẻ tiêu biểu thành phố Đà Nẵng năm 2025; được Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng tặng Bằng khen hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học 2023–2024 và 2024–2025; đạt Giải thưởng 15 tháng 5 dành cho giáo viên Tổng phụ trách Đội xuất sắc năm học 2025–2026. Những ghi nhận ấy không đứng riêng lẻ. Đặt trong mạch câu chuyện của nhà trường, đó là dấu hiệu cho thấy tinh thần trách nhiệm đang được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác; từ người đứng đầu đến những đảng viên, giáo viên trẻ đang trực tiếp đồng hành cùng học sinh.
Hình ảnh đồng chí Nguyễn Thị Thật Vinh một trong những đảng viên trẻ của chi bộ trường THCS Phan Bội Châu
đạt Giải thưởng 15 tháng 5 dành cho giáo viên Tổng phụ trách Đội xuất sắc năm học 2025–2026
Ảnh: Trường THCS Phan Bội Châu
Những bước chạy của học sinh và bước chuyển của nhà trường
Có một cách rất giản dị để nhìn thấy sự chuyển mình của một ngôi trường: hãy nhìn vào học sinh của ngôi trường ấy. Khi học sinh trường THCS Phan Bội Châu bước vào một cuộc thi Tiếng Anh cấp thành phố, các em không chỉ mang theo kiến thức ngoại ngữ. Các em mang theo sự tự tin được tích lũy từ những giờ học, sự chuẩn bị của thầy cô và niềm tin rằng mình có quyền bước lên một sân chơi rộng lớn hơn. Khi một sản phẩm STEM của học sinh giành Giải Nhất cấp thành phố, phía sau sản phẩm ấy không chỉ là ý tưởng của học trò. Đó còn là cách nhà trường khuyến khích các em quan sát vấn đề, đặt câu hỏi, thử nghiệm, thất bại và làm lại. Khi học sinh giành huy chương ở các giải thể thao thành phố, phía sau những khoảnh khắc trên sân đấu là quá trình rèn luyện bền bỉ, là ý chí vượt qua giới hạn của chính mình. Và khi những học sinh lớp 9 đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố, thành quả ấy một lần nữa cho thấy rằng chất lượng giáo dục không phải là đặc quyền của một địa bàn thuận lợi.
Những thành tích ấy không có nghĩa khoảng cách giữa các trường đã hoàn toàn được xóa bỏ. Nhưng chúng cho thấy một điều đáng ghi nhận: một ngôi trường miền núi đang chủ động bước ra khỏi giới hạn của chính mình, tìm kiếm cơ hội để học sinh được trải nghiệm, được cạnh tranh, được khẳng định năng lực và được nhìn thấy những chân trời rộng hơn phía trước. Đó mới là ý nghĩa sâu xa của chữ “vươn mình”. Một tập thể chuyển mình không bắt đầu từ những tấm bằng khen Trường THCS Phan Bội Châu được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì đã có thành tích trong công tác giáo dục và đào tạo từ năm học 2021–2022 đến năm học 2024–2025, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Nhưng nếu xem tấm Bằng khen ấy là điểm kết thúc, câu chuyện sẽ trở nên quá ngắn. Bởi một tập thể giáo dục chỉ thực sự có sức sống khi sau mỗi lần được ghi nhận, người ta lại đặt ra những yêu cầu cao hơn cho chính mình. Hôm nay học sinh đạt giải, ngày mai phải có thêm học sinh được trao cơ hội.
Hôm nay một giáo viên được ghi nhận, ngày mai phải có thêm những người trẻ trưởng thành. Hôm nay tập thể được biểu dương, ngày mai phải tiếp tục chứng minh bằng chất lượng công việc. Đó là lý do thành tích, trong câu chuyện này, chỉ nên được xem như những dấu mốc. Còn điều đáng nói hơn là quá trình tạo nên những dấu mốc ấy.
Quá trình đó bắt đầu từ một chi bộ biết gắn công tác xây dựng Đảng với nhiệm vụ chuyên môn; từ người đứng đầu biết biến trách nhiệm thành động lực; từ những đảng viên biết nêu gương trong công việc; từ những giáo viên trẻ biết tiếp nối; và cuối cùng được phản chiếu trong sự trưởng thành của học sinh. Khi “nêu gương” trở thành một cách làm. Có những khái niệm nếu chỉ nằm trên giấy sẽ rất khó tạo ra sức sống. “Nêu gương” cũng vậy. Nêu gương không phải là đứng cao hơn người khác để nói về trách nhiệm. Nêu gương là làm trước, làm thật, làm bền bỉ, để từ đó tạo ra niềm tin và kéo người khác cùng tham gia.
Trong trường học, sự nêu gương có thể bắt đầu từ một giờ dạy được chuẩn bị kỹ; một học sinh được giáo viên kiên trì giúp đỡ; một sáng kiến được thử nghiệm; một đội tuyển được dày công bồi dưỡng; một hoạt động được tổ chức với trách nhiệm; một giáo viên trẻ được trao cơ hội; một học sinh miền núi được khuyến khích bước ra sân chơi lớn hơn.
Những việc ấy có thể nhỏ nếu nhìn riêng từng việc, nhưng khi được đặt trong một hệ thống, chúng tạo nên chuyển động của cả tập thể. Và đó cũng là cách để công tác xây dựng Đảng trong trường học tránh khỏi sự hình thức: để những giá trị của tổ chức Đảng được nhìn thấy trong chất lượng công việc, trong sự trưởng thành của đội ngũ và trong từng bước tiến của học sinh.
Bằng khen của Thủ tướng chính phủ tặng Trường THCS Phan Bội Châu vì đã có thành tích
trong công tác giáo dục và đào tạo từ năm học 2021–2022 đến năm học 2024–2025,
góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc.
Ảnh: Trường THCS Phan Bội Châu
Từ một ngôi trường miền núi, nhìn về một hành trình rộng hơn
Câu chuyện ở Trường THCS Phan Bội Châu có lẽ không đặc biệt nếu nơi đây không có khó khăn. Ngược lại, chính những điều kiện còn hạn chế khiến mỗi bước tiến của thầy và trò trở nên đáng suy ngẫm.
Một học sinh miền núi bước lên bục nhận giải cấp thành phố không chỉ là niềm vui của riêng em. Đó còn là lời khẳng định rằng nếu được trao cơ hội và được dẫn dắt đúng cách, các em hoàn toàn có thể bước ra khỏi không gian quen thuộc của mình.
Một giáo viên trẻ được ghi nhận không chỉ là câu chuyện về cá nhân. Đó còn là dấu hiệu cho thấy một tập thể đang có khả năng tạo môi trường để những người trẻ cống hiến và trưởng thành.
Một hiệu trưởng được trao Huân chương không chỉ là sự ghi nhận đối với một cá nhân. Đó cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm tiếp nối, về khả năng biến những giá trị đã được gây dựng thành nền tảng cho chặng đường tiếp theo.
Và một tập thể được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen không phải là dấu chấm hết. Đó là một dấu mốc để nhìn lại mình, rồi tiếp tục đi.
Trong định hướng của Giải Búa liềm vàng thành phố Đà Nẵng năm 2026, những tác phẩm có giá trị thực tiễn, có khả năng tổng kết kinh nghiệm và nhân rộng những cách làm hiệu quả được đặc biệt khuyến khích. Nhìn từ đó, câu chuyện của Phan Bội Châu có giá trị không phải ở việc kể thật nhiều thành tích, mà ở việc đặt những thành tích ấy vào một câu chuyện lớn hơn: xây dựng Đảng trong trường học phải tạo được chuyển động trong con người và trong công việc; sự nêu gương của đảng viên phải tạo được niềm tin; niềm tin phải chuyển thành hành động; và hành động cuối cùng phải được kiểm chứng bằng sự trưởng thành của học sinh và sức sống của tập thể.
Từ chi bộ đến lớp học, khoảng cách tưởng như rất xa ấy thực ra được nối bằng những con người cụ thể.
Một người đứng đầu nêu gương.
Những đảng viên tiếp bước.
Những giáo viên tận tâm với nghề.
Những học sinh không chấp nhận đứng yên trước hoàn cảnh.
Và một tập thể cùng nhìn về phía trước.
Khi một chi bộ biết biến chủ trương thành việc làm; khi người đứng đầu biết biến trách nhiệm thành sự dẫn dắt; khi đảng viên biết biến lời nói về nêu gương thành hành động; khi giáo viên truyền được cho học sinh niềm tin rằng các em có thể đi xa hơn nơi mình bắt đầu, thì sự chuyển mình của một tập thể không còn là khẩu hiệu.
Nó hiện hữu trong từng bước chân của học sinh bước ra sân chơi thành phố, trong từng người thầy âm thầm gieo chữ, trong từng đảng viên kiên trì với phần việc của mình và trong chính diện mạo ngày một đổi thay của một ngôi trường miền núi.
Đó có lẽ là ý nghĩa sâu nhất của hành trình từ chi bộ đến lớp học: xây dựng Đảng không chỉ để tạo nên một tổ chức vững mạnh, mà để từ sức mạnh của tổ chức ấy, những giá trị tốt đẹp được chuyển hóa thành sức mạnh phát triển của con người và cộng đồng.
Phan Bội Châu vẫn ở nơi ấy, giữa một vùng đất miền núi. Nhưng những ước mơ của học trò thì không còn đứng yên trong giới hạn của địa bàn. Từ những lớp học nhỏ, các em đang mang theo tri thức, niềm tin và khát vọng bước ra những chân trời rộng hơn. Và phía sau mỗi bước chân ấy, vẫn có một chi bộ giữ nhịp, những người thầy giữ lửa, một cộng đồng tiếp sức – âm thầm làm nên một hành trình đi xa từ chính nơi mình bắt đầu.
Ảnh: Trường THCS Phan Bội Châu